نهاد و گزاره (فارسی چهارم)

نهاد و گزاره

جمله از دو قسمت تشکیل می شود :

الف) نهاد :

کلمه یا گروهی از کلمه هاست که درباره ی آن خبر می دهیم ؛ یعنی «صاحب خبر» است.

ب) گزاره :

خبری است که درباه ی نهاد داده می شود.

مثال :

مؤمن (نهادد) ، برای رهایی از گناه و نافرمانی ، بیش تر از گنجشک در قفس ، تلاش می کند.(گزاره)

نکته ها :

۱ ـ گاهی نهاد ، بیش از یک کلمه است که اصطلاحا به آن ، گروه نهادی می گویند ؛ مانند :

خدمات ذوقی و هنری (گروه نهادی) ، نشان دهنده ی احساسات پاک و خالصانه ی ایرانیان است. (گزاره)

۲ ـ گاهی برای دو یا سه جمله ، یک نهاد می آید ؛ یعنی نهاد در جمله ی اول می آید و برای جمله ی دوم و سوم حذف می شود ؛ مانند :

علی(نهاد) به مدرسه آمد(گزاره) و کتاب هایش را برداشت (گزاره) و به سرعت بر گشت.(گزاره)

۳ ـ برای پیدا کردن نهاد ، به اول فعل ، «چه چیزی ؟» یا «چه کسی ؟»۱ اضافه می کنیم و نهاد را به دست می آوریم ؛ مانند:

انقلاب اسلامی ، پرتو امیدی را در دل مردم تاباند.

چه چیزی تاباند؟ انقلاب اسلامی نهاد

شهید جهان آرا ، یک حرکت امام حسینی انجام داد.

چه کسی انجام داد؟ شهید جهان آرا نهاد

۱ . : اشباه نکنید!«چه چیزی را ؟» و «چه کسی را ؟» برای پیدا کردن مفعول است و «چه چیزی ؟» و «چه کسی ؟» برای پیدا کردن نهاد.

۴ ـ گزاره از اجزایی تشکیل می شود که «فعل» جزء اصلی آن است ؛ مانند :

تنهایی بهتر از هم نشین بد است.

نهاد فعل

فعل که مهم ترین جزء جمله است در نثر های عادی در پایان جمله می آید ، اما در شعرها یا نثر های تاریخی ، جای مشخص ندارد ، مانند:

چو عضوی به درد (آورد) روزگار

مادر حسنک زنی (بود) سخت جگرآور
شکل قرار گرقتن نهاد و گزاره در جمله

۱ ـ نهاد + گزاره : بنی آدم اعضای یک پیکرند.
۲ ـ گزاره + نهاد : آرام جان من بود شعر روان سعدی.

۳ ـ گزاره + نهاد + گزاره : جدا شد یکی چشمه از کوهسار.

در حالت سوم ، نهاد در وسط گزاره قرار می گیرد.
ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻓﺎﻋﻞ : ﻓﺎﻋﻞ ﻛﺴﻲ ﺍﺳﺖ ﻳﺎ ﭼﻴﺰﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﻛﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺍﻭ ﺳﺮ ﺯﺩﻩ ﺑﺎﺷﺪ . ﻳﺎ ﻓﺎﻋﻞ ﻛﻨﻨﺪﻩ ﻛﺎﺭ ﺍﺳﺖ.
شهریار نامه نوشت

ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻧﻬﺎﺩ : ﻧﻬﺎﺩ ﻗﺴﻤﺘﻲ ﺍﺯ ﺟﻤﻠﻪ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﯼ ﺁﻥ ﺧﺒﺮﻱ ﻣﻲﺩﻫﻴﻢ .
ﺗﻌﺮﻳﻒ ﮔﺰﺍﺭﻩ: ﮔﺰﺍﺭﻩ ﺧﺒﺮﻱ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﯼ ﻧﻬﺎﺩ ﺩﺍﺩﻩ ﻣﻲﺷﻮﺩ .
ﻃﺮﻳﻘﻪ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮﺩﻥ ﻧﻬﺎﺩ ﻭ ﮔﺰﺍﺭﻩ ﺍﺯ ﺭﻭﻱ ﺟﻤﻼﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﺼﻮﺭﺕ ﻧﻈﻢ ﻭ ﻧﺜﺮ ﺑﻴﺎﻥ ﻣی ﺷﻮﻧﺪ
ﺩﺭ ﺟﻤﻼﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻧﺜﺮ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻲﺷﻮﺩ ﺑﻪ ﺭﺍﺣﺘﻲ ﻣﻲﺗﻮﺍﻧﺪ ﻧﻬﺎﺩ ﻭ ﮔﺰﺍﺭﻩ ﺭﺍ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮﺩ .
ﻣﺜﺎﻝ :شهریار (ﺑﻪ ﻣﺪﺭﺳﻪ ﻣﻲﺭﻭﺩ)
نهاد گزاره
ﺟﻤﻼﺗﻲ ﻛﻪ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻧﻈﻢ ﻳﺎ ﺷﻌﺮ ﺑﻴﺎﻥ ﻣﻲﺷﻮﻧﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻣﺸﺨﺺ ﻧﻤﻮﺩﻥ ﻧﻬﺎﺩ ﻭ ﮔﺰﺍﺭﻩ ﺑﻬﺘﺮ ﺍﺳﺖ، ﺍﺑﺘﺪﺍ ﺑﻪ ﻧﺜﺮ ﯾﺎ ﻣﻌﻨﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻩ ﺳﭙﺲ ﻧﻬﺎﺩ ﻭ ﮔﺰﺍﺭﻩ ﺁﻥ ﺭﺍ ﻣﻌﻠﻮﻡ ﻣﻲﻛﻨﻴﻢ.

ﺷﻐﺎﻝ ﻧﮕﻮﻥﺑﺨﺖ ﺭﺍ ﺷﻴﺮ ﺧﻮﺭﺩ ← ﺷﻴﺮ ﺷﻐﺎﻝ ﻧﮕﻮﻥﺑﺨﺖ ﺭﺍ ﺧﻮﺭﺩ .
شیر (نهاد )
شغال نگون بخت را خورد ( گزاره )

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
همین حالا دیدگاه خود را ثبت کنید!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *