نشانه‌های نگارشی درفارسی

نشانه های نگارشی به منظور رساندن منظور و انتقال معنی از زبان گفتار به نوشتار از نشانه‌های نگارشی استفاده می‌کنیم. این نشانه‌ها عبارتند از:

نقطه: .
ویرگول: ،
دو نقطه: :
سؤال: ؟
علامت تعجب: !
گیومه: « »
نقطه ویرگول: ؛
خطّ فاصله: –
سه نقطه: …
قلاب: [ ]
کمانک: ( )
ممیّز: /
تساوی: =
درصد: ٪
برای آسانی یادگیری این نشانه‌ها و دانستن کاربرد هر یک، آنها را در جدولی می‌آوریم:

نکته مهم: بیشتر نشانه‌ها با با واژهٔ پیشین خود هیچ فاصله‌ای ندارند و با واژهٔ بعدی تنها باید دارای یک فاصله باشند. این مورد در مثال‌ها نمایش داده شده است.
جدول نشانه‌های نگارشی

ردیف نشانه نام موارد کاربرد
۱ . نقطه
۱- در پایان همهٔ جمله‌ها به جز جمله‌های پرسشی و تعجّبی: هوا ابری است.

شاید درک این مسئله دشوار باشد. او هیچ‌گاه به آن شهر بازنگشت.

۲- پس از حرف یا حروفی که به صورت نشانهٔ اختصار به کار رفته باشد:

شیخ ما (قه) به نیشابور مجلس می‌گفت.

۲ ، ویرگول
۱- میان جمله‌های مستقل که در مجموع جملهٔ کامل می‌سازند:

او با تلاش زیادی که کرد، به مقصود رسید.

۲- پس از منادا: خدایا، مرا عفو کن.

۳- هر جا واژه یا عبارتی به عنوان بدل در ضمن جمله یا عبارتی دیگر آورده شود:

اخوان ثالث، شاعر معاصر، سرایندهٔ شعر معروف «خوان هشتم» است.

۴- بین واژه‌های همپایه به جای «و» می‌آید:

فردوسی، مولوی، سعدی و حافظ از بزرگان شعر فارسی هستند.

۵- بین دو واژه که ممکن است خواننده آنها را با کسرهٔ اضافه بخواند:

مادر، حسن را به سوی خود خواند.

۶- به جای مکث کوتاه در جمله:

اگر شب‌ها همه قدر بودی، شب قدر بی‌قدر بودی.

۳ : دو نقطه
۱- قبل از نقل قول:

صاحب‌نظران آموزشی می‌گویند: «شرط درست نوشتن، درست فهمیدن است.»

۲- هنگام برشمردن اجزای یک چیز:

اساس نگارش خوب، دانستن و رعایت چند نکته است: چشم باز، گوش شنوا، دقت و …

۳- مقابل واژه‌هایی که می‌خواهیم آنها را معنی کنیم:

حلیت: پیرایه

۴ ؟ علامت سؤال
۱- در پایان جمله‌های پرسشی:

آیا تاکنون فکر کرده‌اید که هزاران مادّهٔ نگارشی پیش روی شماست؟

۲- برای نشان دادن مفهوم تردید:

وفات حافظ در سال ۷۲۱ (؟) اتَفاق افتاد.

۳- برای نشان دادن مفهوم استهزا:

او نابغه (؟) است.

۵ ! علامت تعجب
۱- در پایان جمله‌های تعجّبی، تأکیدی، عاطفی:

عجب روزگاری است!

۲. پس از اصوات:

هان! ای دل عبرت بین.

۶ «» گیومه
۱- سخنی که به طور مستقیم از جایی یا کسی نقل می‌شود:

پیامبر فرمودند: «طلب دانش بر هر مسلمانی واجب است.» به قول سعدی: «بنیاد ظلم در جهان اندک بود، هر کس چیزی بدان مزید کرد، تا بدین غایت رسید.»

۲. اسامی و عناوین و اصطلاحات علمی یا فنّی (فقط بار اوّل):

«فضاسازی» در آغاز، میانه یا پایان نوشته نقش مهمّی ایفا می‌کند.

۷ ؛ نقطه ویرگول
۱- برای جدا کردن جمله‌هایی که از جهت ساختمان و مفهوم مستقل به نظر می‌رسند ولی در یک عبارت طولانی، با یکدیگر بستگی معنایی دارند:

برای نگارش گزارش خوب باید فکر کرد؛ منابع را جمع‌آوری کرد؛ فهرست‌ها را تنظیم کرد و …

۲- در جملات مرکب، پس از فعل و پیش از واژه‌های توضیحی مانند مثلاً، فرضاً، یعنی، زیرا، برای نمونه، در نتیجه و…

رفتن از افعال لازم است؛ یعنی به مفعول نیاز ندارد.

۸ – خطّ فاصله
۱- برای جدا کردن جملهٔ معترضه:

حافظ شیرازی – که او را لسان‌الغیب نامیده‌اند – قرآن را با چهارده روایت در حفظ داشت.

۲- هنگامی که دو واژه بر روی هم دو جنبهٔ مختلف از یک منظور را نشان دهند:

مباحث هنری-ادبی، نزدیکی و قرابت خاصّی دارند.

۳- به معنی «تا» و «به» برای بیان فاصله‌های زمانی و مکانی:

قطار تهران-مشهد، وارد ایستگاه شد.

حتی گروه‌های سنی ۱۳–۷ سال هم می‌توانند از گلستان به خوبی استفاده کنند.

۴- در مکالمه بین اشخاص داستان‌ها یا نمایشنامه‌ها یا ذکر مکالمات تلفنی، در ابتدای جمله و از سر سطر به جای نام گوینده:

– در قبال امیر تعظیم کن.

– ساکت شو!

۹ … سه نقطه
۱- برای نشان دادن واژه‌های محذوف یا ادامه‌دار:

گزارش انواعی دارد: ورزشی، سیاسی، خبری، هنری، فرهنگی، …

۲- سخن ناتمام:

شما… شما… زبانم لال…

۳- برای نشان دادن کشش در گفتار:

سقف هر… ی ریخت. آها… ی حسین کجایی؟

۴- افتادگی واژه یا واژه‌ها از یک نسخهٔ خطی یا کتیبه.

۱۰ [ ] قلّاب
۱- مطالبی که جزو اصل کلام نباشند:

معلّم به کلاس وارد شد [ابراز احساسات دانش‌آموزان] و بر جایش نشست.

۲- در تصحیح متون قدیمی واژه‌های الحاقی با توضیحات احتمالی در قلاب گذاشته می‌شوند:

گفت: من مردی طرّارم، [تو] این زر به من امانت دادی.

۳- دستورهای اجرایی در نمایش‌نامه‌ها:

– حسین [با قیافه‌ی جدی]: آیا اکنون حاضری به این سفر بیایی؟

۱۱ () کمانک
۱- معنی و معادل یک واژه:

زبان معیار (استاندارد) زبان ملّی ما است.

۲- توضیح بیشتر:

آثار سعید نفیسی سه گروه است: یکی تصحیح (قابوسنامه، غزلیّات عطّار، سیرالعبد…) دوّم تحقیقات ادبی (شرح آثار رودکی، نظامی، خواجو…) سوّم ترجمه‌ها (نمونه آثار پوشکین، ایلیاد و…)

۳- ذکر تاریخ، شهرت، تخلص، نام سابق و …

شهر همدان (هگمتانه) در طول تاریخ بارها پایتخت بوده‌است.

۱۲ / ممیّز
۱- برای جدا کردن مصراع‌های یک شعر:

خانهٔ دوست کجاست/ در فلق بود که پرسید سوار/ آسمان مکثی کرد/

نکته: برای نوشتن تاریخ در ویکی‌پدیا به صورت ۱۲ تیر ۱۳۷۶ عمل کنید و نه به صورت ۷۶/۴/۱۲.
۱۳ = تساوی
برای نشان دادن تساوی میان دو مطلب:

توانا بود هر که دانا بود = هر که داناست، تواناست.

نشانهٔ درصد
نشانهٔ درصد در فارسی ٪ است که به صورت‌های زیر نوشته می‌شود:

درون متن فارسی ترجیحاً به جای استفاده از ٪ بهتر است از عبارت «درصد» استفاده شود.
درون فرمول‌ها یا متن‌های ریاضیاتی
در سمت چپ عدد مانند ۲۴٪
در سمت راست عدد مانند ٪۲۴
نکته: اجماع یا نظر کلی‌ای برای سمت قرار گیری علامت درصد وجود ندارد و در منابع معتبر به هر دو روش سمت راست و چپ اشاره یا استفاده شد

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

آیا می خواهید به بحث بپیوندید؟
همین حالا دیدگاه خود را ثبت کنید!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *